Trung tâm khảo cứu và biên soạn
Địa chí Việt Nam
Chào mừng đến với website Trung tâm khảo cứu và biên soạn Địa chí Việt Nam.

Những ngọn núi thiêng: Núi Quyết, vùng đất tứ linh

15/10/2024271

Núi Quyết nằm bên tả ngạn sông Lam (TP.Vinh, Nghệ An), được gọi là vùng đất tứ linh, từng được vua Quang Trung chọn làm kinh đô, nhưng việc xây thành đã phải gác lại sau khi vua băng hà.

Vùng đất được tuyển chọn

Núi Quyết nằm sát bên tả ngạn sông Lam, nay thuộc P.Trung Đô, TP.Vinh. Người xưa gọi địa thế của núi Quyết là đất tứ linh vì nó hội đủ long, ly, quy, phượng. Đỉnh cao nhất của núi Quyết cao 101,5 m.

Theo sử sách, thời chiến tranh Trịnh - Nguyễn (1627 - 1672), để chế ngự quân Nguyễn ở Đàng Trong, tướng chỉ huy đất Bắc là Trịnh Toàn cho đồn trú tại vùng núi Quyết một đội quân khá hùng hậu. Tướng Trịnh Toàn cho tu sửa, nâng cao Cửa Quyết và đặt vọng hải đài để làm nơi ngắm cảnh sông núi và quan sát quân địch.

 

Núi Quyết nhìn từ trên cao (Ảnh: K.HOAN)

Trong quá trình ra bắc nhiều lần, Nguyễn Huệ đã chú ý đến vùng núi Quyết. Trong thư gửi Nguyễn Thiếp vào năm 1788, ông viết: "Nhớ buổi hồi loạn ly ngày trước, lúc qua Hoành Sơn, quả cung đã mở bản đồ xem thấy ở huyện Chân Lộc, xã Yên Trường hình thế rộng rãi, khí tượng tươi sáng, có thể chọn xây dựng đế đô mới. Thực là chỗ đất đẹp để đóng đô vậy". Sau khi tham vấn La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, Nguyễn Huệ đã chọn vùng đất này để đóng đô, gọi tên thành là Phượng Hoàng Trung Đô và cho tiến hành xây dựng.

Theo các nhà nghiên cứu, trong bối cảnh đất nước còn nhiều thù trong giặc ngoài, việc lấy núi Quyết thay cho Phú Xuân (Huế) là tầm nhìn chiến lược của Quang Trung, vì vị trí này rất thuận lợi để khống chế cả trong nam lẫn ngoài bắc. Về kinh đô mới này, sách Hoàng Lê nhất thống chí viết: "Quang Trung liền sai trưng dụng rất nhiều thợ thuyền, chuyên chở gỗ đá, gạch ngói để xây dựng cung phủ, lâu đài. Đắp thành đất xung quanh và sai các quân lính đào đá ong ở địa phương để xây thành trong. Dựng tòa lầu ba tầng cùng hai dãy hành lang, để phòng dùng đến khi có lễ triều hạ". Tuy nhiên, khi thành Phượng Hoàng Trung Đô đang xây dở thì vua Quang Trung đột ngột lâm bệnh nặng rồi băng hà. Trước khi băng hà, vua đã căn dặn con trai Quang Toản: "Nghệ An là đất của cha mẹ ta, đất ấy là nơi hiểm yếu có thể tin cậy được. Ta đắp thành dày để làm Trung Đô. Nếu có biến cố còn có thể giữ được…". Tuy nhiên, triều đại Tây Sơn chỉ duy trì thêm 10 năm nữa thì sụp đổ. Việc dời kinh đô từ Phú Xuân ra Phượng Hoàng Trung Đô đã bị gác lại và kinh đô dang dở ở khu vực núi Quyết cũng chỉ còn lại là một dấu tích. Về sau, vua Gia Long cho đặt trấn sở Nghệ An tại làng Vĩnh Yên (thành cổ Vinh hiện nay, cách núi Quyết khoảng 6 km). Nhưng núi Quyết vẫn nguyên vẹn tầm thế của nó theo cách nhìn của vua Quang Trung.

Năm 2011, tại cuộc hội thảo khoa học về hoàng đế Quang Trung và Phượng Hoàng Trung Đô, một số nhà nghiên cứu cho rằng khu lăng mộ bí mật của vua Quang Trung chính là ở khu vực thành Phượng Hoàng Trung Đô chứ không phải ở lăng Ba Vành (Huế). Lăng mộ được xây dựng dưới sự giám sát của tướng Trần Quang Diệu và việc ngừng xây thành là cách đánh lạc hướng tai mắt nhà Nguyễn. Để lý giải cho khả năng này, các nhà nghiên cứu cho rằng sau 2 - 3 tháng vua Quang Trung băng hà mới phát tang. Thành Phú Xuân bị phong tỏa, kiểm soát chặt chẽ và đây là thời gian để những người thân tín đưa thi hài của vua ra Nghệ An mai táng như ý nguyện trước đó của vua.

Ông Nguyễn Hữu Bản, nguyên Bí thư Thành ủy TP.Vinh, trưởng nhóm tìm kiếm lăng mộ hoàng đế Quang Trung tại Nghệ An, kể vào năm 2012, tỉnh Nghệ An đã mời các chuyên gia từ Đại học Quốc gia Hà Nội mang máy dò địa vật lý từng tham gia khai quật tại Hoàng thành Thăng Long vào khu vực từng xây thành Phượng Hoàng Trung Đô để khảo sát. Khi đưa máy dò đến khu vực nghi có mộ vua Quang Trung thì máy bị tê liệt. Sau khi nhờ một người gốc họ Hồ thắp hương khấn, máy mới hoạt động trở lại. Qua thăm dò ở khu vực sau bia dẫn tích, máy phát hiện một vật khác thường nằm ở độ sâu từ 6 - 6,5 m. Tuy nhiên đến nay, mộ vua Quang Trung ở đây vẫn chỉ là nghi vấn.

Hòn ngọc xanh

Ở thời điểm cận đại, khu vực núi Quyết trở thành một trung tâm công nghiệp, thương mại. Nhiều cơ sở công nghiệp, trong đó có nhà máy điện, đóng tàu, dệt may, nhà máy diêm được xây dựng gần núi Quyết. Trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ, dãy núi này là chứng tích chứng kiến nhiều cuộc tàn phá của bom đạn và sự kiên cường kháng chiến của quân dân ta.

Nhìn từ xa, núi Quyết giống như con rùa đang hướng về phía sông Lam, đầu rùa nằm gần sát bờ sông. Năm 2004, khi xây dựng tuyến QL1A tránh TP.Vinh đi ngang qua chân núi Quyết, đơn vị thi công phải bạt núi mở đường và theo thiết kế con đường đi qua cái "cổ rùa" nên phải mạo phạm vào đó. Sau đó, đơn vị nhà thầu đã phải cho dựng một cây cầu vồng bằng thép ở vị trí này để "nối cổ" cho rùa.

 

Đền thờ vua Quang Trung trên núi Quyết (Ảnh: K.HOAN)

 

Đền thờ vua Quang Trung trên núi Quyết (Ảnh: K.HOAN)

Hiện nay, núi Quyết là một thắng cảnh, được ví như "hòn ngọc xanh" của TP.Vinh. Năm 2015, đền thờ vua Quang Trung được xây dựng trên núi Quyết với các tòa: thượng điện, trung điện, hạ điện, nhà hữu vu, tả vu... Các tòa nhà được làm bằng gỗ lim, chạm khắc họa tiết theo phong cách thời Nguyễn. Ở giữa là khoảng sân rộng 1.500 m2 trưng nhiều cây cảnh, tạo nên một không gian đẹp, thanh bình. Tại đây còn có khu trưng bày những hiện vật thời Tây Sơn bao gồm nhiều sản phẩm bằng đồ gốm, sứ, đồng, sắt, trong đó có những thanh kiếm trận thời Tây Sơn. Những hiện vật này hầu hết được những người đam mê và sưu tầm đồ cổ cung tiến.

Đền thờ hoàng đế Quang Trung và núi Quyết hiện trở thành điểm đến của nhiều du khách. Ngọn núi này không chỉ lưu giữ những dấu tích lịch sử mà lên núi còn để ngắm vẻ đẹp của một vùng núi Hồng, sông Lam - biểu tượng của vùng đất Nghệ Tĩnh xưa nay.

Nguồn: thanhvien.vn

Xem thêm: Dòng sông độc đáo nhất thế giới: Chứa đầy thứ quý giá chỉ khi nước lũ rút mới xuất hiện nhiều

Các bài viết khác

Xem thêm
Khu du lịch suối Lương Đà Nẵng
Tin tức khác03/08/2024

Khu du lịch suối Lương Đà Nẵng

Có dịp đi du lịch Đà Nẵng, nếu bạn muốn khám phá những điểm du lịch mới của thành phố biển này chỉ trong một buổi thì khu vực suối Lương là một lựa chọn thích hợp. Khu du lịch sinh thái Suối Lương nằm phía Nam hầm đèo Hải Vân, phường Hoà Hiệp Bắc, Liên Chiểu, cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 15km về hướng Tây Bắc. Từ trung tâm thành phố, chạy dọc theo đường Điện Biên Phủ, qua ngã ba Huế, đến đường Nguyễn Lương Bằng, tiếp tục chạy thẳng đến gần sát đường dẫn lên đèo Hải Vân, rẽ trái chừng 3 km là bạn đã có mặt tại khu du lịch suối Lương chỉ mất khoảng 15-20 phút đi xe máy.

Nguồn: Internet
Lễ Hội23/08/2023

Lên đồng, Tạp chí Di sản Văn hóa số 7 (năm 2004)

Người Pháp, người Việt Nam đã viết rất nhiều về lên đồng. Nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Ngô Đức Thịnh đã tổng hợp những thành quả đó trong cuốn Hát văn, ấn hành năm 1992. Tôi chỉ đề cập đến 3 tư liệu đã công bố khác mà thôi.

Dư địa chí
Tin tức khác08/06/2023

Dư địa chí

Dư địa chí, còn gọi là Ức Trai di tập Nam Việt dư địa chí, Đại Việt địa dư chí, An Nam vũ cống, Nam Quốc vũ cống hoặc Lê triều cống pháp, là sách địa chí do Ức Trai Nguyễn Trãi, danh thần của nhà Hậu Lê, biên soạn vào năm 1435. Cuốn sách viết bằng chữ Hán, ghi chép sơ lược về địa lý hành chính và tự nhiên của Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử.